|
||||||||||||||||||||||||||||||||||
| We listen to: | ||
INTRO |
 If measured over land and sea,
from Prespa to Corfu then straight down to the south over Cephalonia then Pylos and Chania on Crete with a turn there to the east right out to the tiny island of Castelorison and then all along the Turkish
coast westwards over Rhodes, then north over Samos, Chios and Samothrace to the easternmost continental edge at the mouth of the river Evros and from there directly to the west over Comotini, Xanti,
Sere, Edesa till Castoria under the lake of Prespa so that the circle be closed - Greece spreads over some 500.000 square kilometres. Officially this country possess only 131,957 square kilometres of dry
land. This approach makes Greece as small as England or about half the size of United Kingdom of Great Britain and Northern ireland. Such a view is, of course, illusion.With its 2,000 islands (of which only 187 inhabited) Greece efficiently controls a very imposing 20% of the Mediterranean basin. (The Mediterranean Sea has a surface of 2,5 million sq. km.) Although the surface of all those islands (often rocks, bare cliffs and totally inhospitable outlandish specks of stones) comprises all in all some 18% of the total Greek territory (about 24,000 sq .km.) they expand Greece in most spectacular way. Interestingly, more than half of the surface of those 2000 islands is composed by the surface of Crete, Evia, Rhodes and (for the sake of my best-man Zvanko) Cephalonia. Duri i da ne mora da se izvozi, rastojanieto me|u Neapolis, vo lakonija, na krajniot jug na Peloponez pa do Orestiada, vo okrugot Evros, nekolku kilkometri od Edrene, iznesuva impozantni 1144 km. drumski pat (pove}e od Gevgelija-Kraw) niz slikoviti predeli. Poentata na ovie prekutrupa sporedbi e deka Grcija e taka rasposlana na ~istoto kontinentalno kopno a nadvor od nego taka izmozai~ena niz moriwata {to ja zapliskuvaat, {to saka mnogu da se vidi i u{te pove}e da se pro~ita za da se zapoznae duri i samo nadvore{no, onaka, kako gola, fizi~ka geografija. Makar{to sovladuvajki go patot niz xuxestata ramnicata kon Solun toa ne udira v o~i, Grcija e izrazito planinska zemja so glavno neplodna po~va. Koga e ~ovek istegnat na pla`a gleda samo more i priureden za turizam breg. Zatoa duri i kaj Leptokarija, direktno pod Olimp, li~i kako cela Grcija da pliva na more i samo ovde-onde da se izvi{uva po nekoe planin~e. Privid: nad 80 otsto od celata teritorija na na{iot ju`en sosed se planinski verigi od goli karpi varovnik, peso~nik ili mermer. Kako nekoj so ~e{el da pro{ol vo nasoka severozapad- jugoistok. Me|u planinite tesni dolini i mali kotlini {to nekoga{ bile ezera. Po seopkru`uva~koto more i surite planini tie dolini i kotlini ~ija boja potse}ava na izbledena od sonceto keramida, se treta bitna karakteristika na Grcija. Centralnata me|u site tie verigi ja formira Pindskiot masiv {to zapo~nuva od makedonsko-albanskata granica i ja deli Grcija na dve. Verigata samata e skinata so preminite Mecovo i Timfristos me|u koi se nao|a samiot Pind, planina glavno od varovnik i {iroka okolu 35 km. Ju`niot del na masivot, po prevojot Timfristos, e {irok okolu 80 km. i prakti~no neprooden a go formiraat izme{ani steni varovnik i peso~nik. Najvisokiot vrv na verigata, Smolika (2637 m.), se nao|a vo nejziniot severen del, nad Mecovo. Severniot rab na Grcija go pravi eden drug masiv {to poa|a od korenot na Pindskata veriga i te~e vo pravec zapad-istok dol` granicnite linii so nas i so Bugarija. Nego go pravat gromadi na onoj nepomestliv Hercinijanski blok. Toa e relativno tesen pojas, kako remen. Tokata kaj Prespa, vrvot do turskata granica kaj Edrene. Vo nego tekovite na Aliakmon, Vardar, Struma, Nesta i Marica naplastile bogati aluvijalni nanosi koi vo slu~aite na ustijata na Nesta i Marica se mo~urlivi no okolu Struma, Vardar plodorodni. Jugoisto~niot kraj na pindskata veriga se ras~ataluva dvojno i sozdava nekolku celini. Ednata od niv ja pravat masivite so koi dominiraat Pilion pod Volos i, kone~no, bo`estveniot, ~esto vo beloperduvesti oblaci zavien vrv na Olimp (2917 m) . Pod toj prostor, kon jug, se bazenite (nekoga{ ezera) na Tesalija, Trikala i Larisa. Vistinska Grcija. Nea ja objavuvaat Termopilite i na krajot dvorogiot vrv na Parnasos (2475 m.) mitolo{ka rezidencija na site Muzi, od kade prska preubav pogled kon depresijata na Atika so Atina. ^empresi, borovi, maslinovi drvja, smokvi, kosten i leskar.  Posledna celina na kontinentalna Grcija e Peloponez, poluostrovo koe tehni~ki e ostrvo zaradi toa {to so ve{ta~ki kanal e otse~eno od kontinentot. Nego nekoi go vikaat i Morea. Planinskata
masa i platoata na proslaveniot Peloponez ja formiraat neplodni karpi varovnik niz koi potocite i rekite poniraat ~asum. Od prilika vo negoviot centar e Tajgetos (2100 m.) siot bel dolomit, opkru`en so maslinovi
i planta`i portokal pa i kosten, no do edna viso~ina. Potoa gol i pod sneg (na fotosot levo), po usoite duri do maj. Ova e Arkadija.  Tajgetos, inaku, se spu{ta, troprsto, sosema nalik na Halkidik, na jug
pa izgleda kako toj da go izdol`uva Peloponez so namera barem so edniot prst da dopre do Krit, Dol` severniot i zapadniot rab na poluostrovoto ima malku ramnicata, i taa iako skudna, e plodna.
Lakonija, Mesinia i Argolida se trite najzna~ajni zalivi na Peloponez. Zapadniot del na kontinentalna Grcija, od bregot na Jonsko more pa do masivot na Pind i od nad Patras do granicata so Albanija e prostor na Arkananija i Epir, od pamtiveka najsiroma{nite regioni na zemjata. Bez ogled {to vrne`ite go odr`uvaat zelen i mnogu porazli~en od drugite delovi na Grcija, Epir e te{ko prooden. Toa go znaat site koi go sovladuvale patot od Mexitlija kon Igumenica i nadolu za Parga i Mesolongi. Aluvijalnoto pole na Arta go hrani i go navodnuva reki~kata Arahtos. Vo rezime mo`e da se ka`e deka site planinski verigi na Grcija se formirale so pritisokot na takanare~enata Afrikanska plo~a koja dvi`ejki se na sever turka se pred sebe i predizvikuva katastrofalni zemjotresi vo po{irokiot region. Bidejki stanuva zbor za meki karpi (peso~nik?) tie pod onoj ogromen pritisok se isfaltale, taka da ka`am kako plisirano zdolni{te zatoa {to nemale kade: nad niv e gromada od tvrda plo~a (Hercynian block) koja ne se pomrdnuva. Proizleguva deka eden zna~aen del na Grcija (pa i Makedonija) se nao|a me|u ~ekanot na "Afrikanskata plo~a" i nakovalnata na "Hercinijanskiot blok". Za ova dvi`ewe na plo~ite vrz magmata na zemjinata vnatre{nost ima pove}e na stranicite na na{iot veb-sajt www.zemjotres.net. Inaku edna od posledicite na ovaa geolo{ka nestabilnost se brojnite naslagi na mermer (toa e peso~nik vidoizmenet pod `estok pritisok i visoka temperatura) i vulkanskata aktivnost kaj Santorini. Enciklopedija Britanika se povikuva na gr~ka legenda spored koja Gospod ja raseal plodnata po~va so sito niz planetata a od kamewata {to ostanale ja napravil Grcija, pa zaklu~uva (hrabro) deka "golioit pejsa` e onoj silen motiv {to gi prinuduval Grcite da se otseluvaat, proces {to trael so vekovi seè do mnogu skore{no vreme". Nikolas Gejx (vistinskoto semejno ime mu e Gacojanis) koj be{e dopisnik na Wujork Tajms vo vremeto koga `iveev i rabotev vo Atina, vo svojata konfuzna kniga "Elas, portret na Grcija" pi{uva deka samo 25 otsto od teritorijata na zemjata e obrabotliva a odvaj 10 otsto od toa - plodna po~va. So drugi zborovi 3000 kv. km. plodorodie (gore-dolu kako dve Pelagonii) da prehranuvaat nekoi 10 milioni narod. Za nego osven Grci, kozi i (na sever) divi sviwi malku drugo mo`e da opstane vo taa golotija. Kolku i da e privedeniot citat hiperboli~en, ostanuva argumentot deka karakteristikite na po~vata mnogu silno se otslikale vrz istorijata i karakterot na lu|eto. Vo sporedba so zanemarlivoto vlijanie na po~vata i klimata na Holandija (kako {to nie go vikame kralstvoto na Niskite Zemji) vrz Da~ovite - ovaa sugestija za korelacijata me|u gr~kata po~va i gr~kiot karakter e mnogu delikatna tema koja zagovara postoewe na fenomen . |
|
